Jeśli Dolina Muminków ma bijące serce, to jest nim dom stojący w samym jej centrum. Dom Muminków rozpoznasz od razu: wysoki, okrągły, niebieski – i zawsze pełen gości. Ale jak właściwie opisują go książki o Muminkach? Ile ma pokoi? Kto gdzie mieszka? Przejdźmy się razem po tym niezwykłym domu i sprawdźmy, co o nim wiadomo.
“Jeżeli jest Muminek i jeżeli jest Miejsce, nie ma najmniejszej wątpliwości, że będzie też Dom.”
Pamiętniki Tatusia Muminka, rozdział 1.
Dom Muminków to nie jest zwykły budynek. To trochę piec, trochę schronienie, trochę azyl - i bez końca opowieści.
To tutaj mieszka Muminek z Mamą Muminka i Tatą Muminka, a także z coraz liczniejszym gronem przyjaciół i krewnych. Dom jest jedyny w swoim rodzaju, kultowy, a jednocześnie zmienia się wraz z kolejnymi historiami – i inaczej wygląda w książkach, inaczej w animacjach.
W tym artykule spróbujemy odpowiedzieć na pytania:
-
Dlaczego Dom Muminków jest okrągły?
-
Kto go zbudował?
-
Ile ma pokoi?
-
Czy różni się od wersji znanej z seriali?
-
I gdzie właściwie ukrywa się Przodek?
Jak piec stał się domem
Każde miejsce ma swoją historię - Dom Muminków również. Jego korzenie sięgają pierwszej książki Tove Jansson,Małe trolle i duża powódź.
Zanim pojawiły się werandy, balkony i pokoje gościnne, Muminki mieszkały w dość przytulnych zakamarkach – za kaflowymi piecami. Właśnie tam odnajdujemy pierwszą wzmiankę o ich „architektonicznych” przodkach:
“W owym czasie mieszkaliśmy z trollami domowymi u ludzi, najczęściej za ich piecami kaflowymi.”
Mamusia Muminka, "Muminki i Duża Powódź"
Wysoki, cylindryczny kształt Domu Muminków to bezpośrednie nawiązanie do tej tradycji. A w środku – rzecz jasna – także stoi piec. WPamiętniki Tatusia Muminka czytamy, że to „pozostałość z czasów, gdy wszystkie Muminki mieszkały za piecami kaflowymi (to znaczy, zanim ktoś wymyślił centralne ogrzewanie)”.
Tatuś Muminka – architekt z sercem
Już w pierwszej książce Tatuś Muminka wspomina dom, który zbudował podczas rozłąki z rodziną - niestety porwany przez powódź. Gdy rodzina w końcu się odnajduje, trafiają do doliny, w której - pośrodku łąki - stoi jego dom.
“W końcu doszli do małej doliny, piękniejszej niż wszystkie inne, które tego dnia widzieli. Stał w niej, na samym środku łąki, dom bardzo podobny do pieca kaflowego, bardzo ładny, pomalowany na niebiesko.”
Muminki i Duża Powódź
WPamiętnikach Tatusia Muminka Tatuś Muminka wspomina budowę z wyraźną dumą:
“Nie miałem nawet chwili wahania, wiedziałem dokładnie, jak ma wyglądać dom Muminków. Miał być wysoki i wąski, ozdobiony mnóstwem balkonów, schodów i wieżyczek.”
Początkowo dom miał dwa piętra. Na parterze znajdował się duży salon, a na górze trzy małe pokoiki i składzik. Oszklona weranda była idealna do bujania się w fotelu z „ogromną szklanką soku i długim rzędem kanapek”. Dach był spiczasty i zwieńczony cebulastą kopułką.
Dla Tatusia Muminka budowa domu była czymś więcej niż projektem – była emocjonalnym przełomem. Wychowany w domu dla Muminków podrzutków, nie zaznał prawdziwego poczucia domu. Tamte wnętrza były uporządkowane, równe i pozbawione swobody.
“Drogi czytelniku, wyobraź sobie dom Muminków, w którym wszystkie pokoje tworzą uporządkowane szeregi, wszystkie są kwadratowe i pomalowane na jeden i ten sam ohydny kolor jasnego piwa. [...] A na domiar złego, nikt nie miał prawa wstawać w nocy, żeby coś zjeść, nikt nie mógł rozmawiać ani spacerować (dobrze, że chociaż wolno nam było siusiać!).”
Pamiętniki Tatusia Muminka, rozdział 1.
Nic dziwnego, że swój własny dom zaprojektował jako miejsce pełne zakamarków, schodów, balkonów i wieżyczek – przestrzeń wolności, zabawy i ciepła.
Z czasem dom rósł. Pojawiło się trzecie piętro i spiżarnia, w której Mama Muminka przechowuje „wszystko to, co dobre dla brzuszka” – w tym swój słynny dżem. Dom, podobnie jak rodzina, okazał się nieskończenie pojemny.
Artystyczne inspiracje
Tove Jansson dorastała w dzielnicy Katajanokka w Helsinkach, wśród wysokich kamienic secesyjnych z wieżyczkami i ozdobnymi detalami. Latem bywała w archipelagu Pellinge, gdzie stała latarnia Glosholm (zniszczona podczas wojny).
Nietrudno sobie wyobrazić, że te kształty – piec, latarnia, wieża – po cichu przeniknęły do projektu Domu Muminków. Tak samo jak wspomnienia z rodzinnego domu ogrzewanego piecem i z drzwiami ozdobionymi kolorowym szkłem.
Co znajdziemy w środku Domu Muminków?
Stańmy na werandzie. Wiele historii zaczyna się właśnie tutaj.
W Komecie nad Doliną Muminków Piżmowiec ogłasza nadejście komety.
WOpowiadaniach z Doliny Muminków rodzina sortuje grzyby, gdy pojawia się Nini.
WDolinie Muminków w listopadzie samotni bohaterowie próbują zrozumieć, gdzie podziali się gospodarze.
Pokój po pokoju
W pierwszej wersji dom miał trzy pokoje – błękitny, żółty i w kropki – oraz pokój gościnny dla Ryjka. Szybko jednak zaczął się rozrastać.
Plan domu zW Dolinie Muminków pokazuje, że po wejściu trafiamy do salonu – serca domu. Nad stołem wisi żyrandol (najpierw kryształowy, później w kształcie porcelanowej filiżanki z czerwonymi falbankami). W rogu stoi ciepły kaflowy piec.
To tutaj:
-
Muminek i Włóczykij grają w pokera do świtu,
-
kapelusz Czarnoksiężnika zamienia dom w dżunglę,
-
wszyscy zbierają się z łopatami, gdy zbliża się Buka.
Na parterze znajdziemy też kuchnię z dużym piecem kaflowym, łazienkę oraz pokoje gościnne – w zależności od tego, kto akurat mieszka w domu (np. Paszczak, Piżmowiec, Topik i Topcia).
“Tak więc w domu Muminków aż roiło się od mieszkańców - z których każdy robił to, na co miał ochotę, i rzadko troszczył się o dzień jutrzejszy.”
W Dolinie Muminków, rozdział 1.
Na piętrze znajdują się pokoje: Mamy Muminka (gdzie śpią rodzice), gabinet Tatusia, pokój Ryjka, pokój gościnny, pokój Panny Migotki i Migotka, wspólny pokój Muminka i Włóczykija oraz „pokój na wszystko”.
Niektóre okna mają sznurowe drabinki – idealne wyjście na przygodę.
Na trzecim piętrze – strych pełen albumów, dekoracji i rękopisów. A w piwnicy – chłodna przestrzeń wypełniona słoikami z dżemem Mamy Muminka.
Skarby i drobiazgi
W Zimie Muminków Przodek ukrywa się w zabytkowym żyrandolu - rodzinnym skarbie, który każdej jesieni przykrywa się tiulem.
Meble są stare, solidne, pełne historii. WLecie Muminków to właśnie je ratuje się przed powodzią.
Na półkach piętrzą się książki, naczynia, dziwne przedmioty z wypraw Tatusia Muminka - jedne bezcenne, inne „bez ceny”, bo nikt nie wie, do czego służą.
Od ilustracji do serialu
Choć Dom Muminków jest centrum wszystkich historii, Tove Jansson rysowała go zaskakująco rzadko. W oryginalnych ilustracjach jest wysoki i smukły. W serialu z lat 90. stał się bardziej pękaty i „bajkowy”.
Największa różnica dotyczy werandy: w książkach jest oszklonym pokojem, w animacjach – otwartym tarasem.
Swoją interpretację proponuje też miniaturowy Dom Muminków w Muzeum Muminków w Tampere – pięciopiętrowy, z latarnią na szczycie, zbudowany przez Tove Jansson wraz z Pentti Eistolą i Tuulikki Pietilä.
Drzwi są zawsze otwarte
Dom Muminków to nie tylko budynek - to idea. Symbol gościnności.
“Tatuś i Mama Muminka przyjmowali wszystkich ich przyjaciół w ten sam spokojny sposób – wstawiali dodatkowe łóżko na poddasze i dodatkową deskę do stołu w pokoju jadalnym.”
W Dolinie Muminków, rozdział 1.
W Dolinie Muminków nie trzeba „pasować”, by przynależeć. Wystarczy być sobą.
“Nie wiedziałem, że pan mieszka pod mostem. Proszę, niech pan wejdzie. Moja żona na pewno będzie mogła przygotować jakieś łóżko.”
Tatuś Muminka do Piżmowca, Kometa nad Dolina Muminków, rozdział 1.
Dom przetrwał powodzie, dżungle wyrastające w salonie, śnieżyce, komety i zimowe cisze. Latem jest głośny i pełen gości, zimą cichy, zasypany śniegiem.
Ale nigdy się nie rozpada.
Bo niezależnie od tego, jak daleko poniosą Muminki przygody – zawsze mogą wrócić do domu.
Kilka faktów na koniec
-
Dom Muminków jest okrągły, bo przodkowie Muminków mieszkali za okrągłymi piecami kaflowymi.
-
Zbudował go Tatuś Muminka - i jest z tego bardzo dumny.
-
Początkowo miał trzy pokoje i pokój gościnny dla Ryjka; z czasem rozrósł się do ponad dziesięciu pomieszczeń.
-
W książkach weranda jest oszklonym pokojem, w serialu - tarasem.
-
Zabytkowy żyrandol w salonie to rodzinny skarb – i kryjówka Przodka wZimie Muminków.
Niezależnie od tego, czy powstaje z włóczki, piernika, śniegu czy pikseli – Dom Muminków wciąż inspiruje. I wciąż zaprasza do środka.
